Khoa học công nghệ phát triển đã làm giảm đáng kể lao động thủ công trong công tác đo đạc và bản đồ, nhưng cũng thực sự là thách thức cho đội ngũ lao động đã được đào tạo khoảng 15 - 20 năm trước đây.

Ứng dụng công nghệ thông tin, các sản phẩm đo đạc và bản đồ ngày càng nâng cao về số lượng và chất lượng, đồng thời cũng ngày càng phức tạp và đa dạng, đòi hỏi người lao động và khai thác, sử dụng sản phẩm phải luôn nâng cao trình độ sản xuất và khai thác thông tin để phù hợp với loại hình sản phẩm. Ngoài các kiến thức về chuyên môn, phải hiểu biết về tin học, ngoại ngữ và một số vấn đề liên quan khác như bảo mật sản phẩm, tính hệ thống của dữ liệu... Tuy nhiên, theo thống kê của Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, hiện cán bộ đo đạc và bản đồ có trình độ cao và có trình độ ngoại ngữ chiếm tỷ lệ nhỏ nên hầu hết chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của ngành.

Do ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, cơ cấu nhân lực kỹ thuật lĩnh vực đo đạc và bản đồ cũng có sự thay đổi theo xu hướng: Công nghệ sản xuất càng phát triển thì đòi hỏi  càng nhiều nhân lực có trình độ cao. Tuy nhiên, sự thay đổi cũng tùy thuộc vào từng loại hình công việc cụ thể. Điều này được thể hiện rõ trong những công nghệ mới như GIS, GNSS, công nghệ LiDAR, viễn thám, bản đồ điện tử, bản đồ mạng... Một số công việc thủ công trước đây thì nay hầu như không còn sử dụng như : Biên vẽ bản đồ bằng bút sắt, tính toán bằng máy tính quay tay, máy tính cầm tay, chế bản bằng phương pháp quang cơ, đo đạc bằng máy quang cơ... Đồng thời, cũng xuất hiện một số công việc mới như : Số hóa bản đồ, xây dựng cơ sở dữ liệu, xây dựng hệ thống thông tin địa lý, xây dựng bản đồ điện tử, bản đồ mạng, bản đồ 3D, chụp ảnh địa hình bằng công nghệ LiDAR, dẫn đường bằng công nghệ GNSS, phân tích ảnh viễn thám...

Công nghệ định vị vệ tinh toàn cầu GPS đã nhanh chóng thay thế các thiết bị đo đạc lưới tọa độ, đo đạc biển; mở rộng tầm hoạt động với hàng nghìn km và tạo thêm khả năng định vị cả những đối tượng động. Công nghệ quét siêu âm đáy nước từ tàu đo đạc, quét laser mặt đất, vùng biển nước nông từ máy bay đã giúp cho quá trình lập bản đồ các loại tỷ lệ lớn chính xác và nhanh chóng. Công nghệ thông tin với kỹ thuật đồ họa hiện đại đã tạo nên một bước tiến trong việc xử lý thông tin thu nhận được về trái đất, tổ chức quản lý thông tin và xây dựng mô hình thông tin lãnh thổ.

Theo bà Nguyễn Chân Huyền, Phó Tổng Giám đốc Cty TNHH Nhà nước một thành viên NXB Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt Nam, để đáp ứng yêu cầu mới, các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực đo đạc và bản đồ cần liên tục cập nhật các thông tin mới nhất về sự phát triển công nghệ đo đạc và bản đồ trên thế giới, từ đó cần điều chỉnh kịp thời chương trình đào tạo cho phù hợp với xu thế phát triển của ngành. Các cơ quan, đơn vị quản lý, sử dụng nguồn nhân lực đo đạc và bản đồ cần có kế hoạch xây dựng chương trình hợp tác với các cơ quan, tổ chức, các công ty đo đạc và bản đồ nổi tiếng thế giới để cử các cán bộ kỹ thuật có trình độ, có tâm huyết với nghề đi đào tạo, đào tạo lại, đào tạo nâng cao.

Hiện nay, Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam đang triển khai thực hiện Thỏa thuận khung thừa nhận lẫn nhau về trình độ đo đạc và bản đồ giữa các nước ASEAN. Đây sẽ là điều kiện tốt để đánh giá đúng mức trình độ nhân lực, sự phù hợp chuyên môn của các nhà đo đạc và bản đồ Việt Nam với khu vực. Từ đó có những biện pháp phù hợp trong đào tạo, bồi dưỡng nhân lực lĩnh vực đo đạc và bản đồ Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Trong thời gian tới, Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước để cử cán bộ đi học tập, nghiên cứu. Đặc biệt, có chương trình phối hợp với Trường Đại học Mỏ Địa chất, Trường Đại học TN&MT đào tạo cán bộ làm công tác đo đạc và bản đồ có trình độ cao.

(Theo Bộ TN&MT)